Anksiyete Bozuklukları
Tüm yazılar bilgilendirme amaçlıdır. Tedavi klinik değerlendirme yapıldıktan sonra kişiye özel uygulanmalıdır.
Anksiyete
Kaygı, kişinin yaşamındaki iç ve dış tehditlere karşı uyaran bir duygudur. Aynı zamanda duygunun ötesinde bir alarmdır. Diğer duygulardan daha hızlı bilinçüstüne gelen ve şiddetlenen bir duygudur. Kaygı, bir tehlikeyi gösteren beni uyarmaya yönelik, durumu acilen değerlendirmek ve gerekli savunmaları almayı amaçlar. Tehlike karşısında baş etme gücümüzün yetersiz kaldığını ne kadar çok hissedersek kaygı da orantılı olarak şiddetlenir. Tehlikenin tipine göre iki ayrı kaygı hissedilir. Birincisi aniden basan, birden bire gelen, derecesi sıfırdan maximuma gelen kaygı. İkincisi kronik belirli seviyede devam eden süregelen yaygın kaygı. Kişi içinde belirli bir gerilim olarak hisseder. Kaygı otonomik sistemi etkileyip baş ağrısı, terleme, çarpıntı, göğüste sıkışma hissi, mide rahatsızlıkları, yerinde duramama gibi fiziksel semptomlara da yol açabilir. Çocuk ve yaşlılarda daha fazla bedensel belirti görülebilir. Ciddi kaygı bozukluklarında kişi dikkatini toparlamakta zorlanabilir ve hatırlama güçlükleri çekebilir. Panik bozukluğu, agorafobi, özgül fobi, sosyal fobi, yaygın kaygı bozukluğu klinikte en sık gördüğümüz kaygı bozukluklarıdır.
Panik Atak
Panik atak, dakikalardan saatlere kadar uzanabilen ortalama 25 - 30 dakika arasında şiddeti hafifleyen ani gelişen yoğun bir korku ve endişe halidir. Panik bozukluk tanısı için tekrarlayan ve beklenmedik panik ataklar olmalıdır. Panik bozukluk kadınlarda ve genç erişkinlerde daha fazla görülebilir. Major depresyon, bipolar duygudurum bozukluğu, diğer anksiyete bozuklukları, alkol kötüye kullanımı ile eş zamanlı olabilir. Panik bozukluk dışında birçok durum panik atağa neden olabilir. Özellikle fobiler ve Travma sonrası stres bozukluğunun bir parçası olarak ortaya çıkabilirler. Nefes almada güçlük hissi, çarpıntı, göğüste rahatsızlık hissi, bulantı, terleme, titreme, baş dönmesi, uyuşma karıncalanma, kendine yabancılaşma, kendinden kopma, kontrol kaybı hissi, ölüm korkusu başlıca belirtilerdir. Ölüm korkusu, kontrolü kaybetme duygusuyla yoğun çaresizlik hissi yaratır. Panik atakların tekrar edeceğinden korkma ve kaçınma davranışı tabloya eşlik eder. Kişi yavaş, derin, düzenli nefes almaya teşvik edilir. Panik atak ruhsal yapının cezalandırması değil, çaresiz kalarak kişiyi kendiyle iletişime davet etme çabasıdır.
Agorafobi
Agorafobi kaçmanın zor olacağı yerlere yönelik kaygı hissetmektir. Genellikle panik bozukluk ile birliktelik gösterir. Toplu taşıma, açık alan, kapalı alan, kalabalıkta olma, evden dışarıda yalnız olma, yalnız seyahat etme gibi durumlardan kaçınılır ya da bir refakatçi eşliğinde yapılmaya çalışılır. Evinden uzakta olduğu ve güvenli alana hızlıca dönemeyeceği düşüncesi kaygı yaratır. Ailenin aşırı koruyucu olması, çocukluk çağı korku ve terörü, erken yaşta kayıp, erken travmatik yaşantılar risk oluşturur. Kaygı kişinin işlevselliğini bozar. Eşlik eden anksiyete bozuklukları, depresyon, kişilik bozuklukları, madde kötüye kullanımı olması agorafobinin seyrini kötüleştirir.
Özgül Fobi
Özgül bir olay, nesne ya da duruma karşı güçlü korku hissetmektir. Korku gerçek tehditle orantısızdır. Korkulan nesneyle karşılaşma bazen panik noktasına varacak kadar kaygıya neden olabilir. Korkunun birçok olası odağı vardır. Hayvan, çevre (fırtına, karanlık oda), durum (araba sürme, uçağa binme, kan aldırma, yaralanma, enjeksiyon) ve kategorilere uymayan sebepler olabilir. Kaygı nesne ya da duruma maruz kalındıktan hemen sonra başlar. Kişi kaçınma ya da acı verici bir dayanma haliyle durumla başa çıkmaya çalışır. Psikanalitik teoride özgül fobinin kaygı yaratan içsel çatışmaların bilinçdışı bastırılması ve yer değiştirme savunmasıyla dışsal bir nesneye bağlanması yoluyla ortaya çıkabileceği düşünülmektedir. Kişi korkusunun anlamsız ve aşırı olduğunu çoğu kez fark eder. Fobilerin yayılma eğilimi vardır. Kaçınma davranışına girip üstüne gidilmezse hem sayısı artar, hem de daha önce kaygı duyarak yaptıklarını yapamaz hale gelir.
Sosyal Fobi
Sosyal kaygı bozukluğu yabancılarla görüşme ya da başkalarınca değerlendirilebilecek olma gibi çeşitli toplumsal durumlarda korku duymayı içerir. Bu kişiler toplantı, sözlü sunumlar, yeni insanlarla tanışma gibi sosyal ortamlarda utanma duygusu yaşarlar. Yargılama, reddedilmeye karşı duyarlılık, sosyal ortamlardan kaçınma görülür. Kaygının klinik olarak belirli sıkıntıya ya da bozulmaya neden olacak düzeyde olmalıdır. Korku sadece topluluk önünde konuşma ile sınırlı olduğu performans kaygısı şeklinde de görülebilir.
Yaygın Kaygı Bozukluğu
Yaygın kaygı Bozukluğu en 6 aylık bir dönem boyunca birçok olay ve etkinlik hakkında aşırı kaygı ve endişe duyma durumudur. Endişenin kontrolü güçtür,
kas gerginliği, huzursuzluk, uyku sorunları, çabuk yorulma gibi bedensel belirtiler eşlik eder. Klinikte diğer anksiyete bozukluklarına göre daha geç yaşta görülmesine rağmen başlangıç genellikle erken yetişkinlik dönemindedir. Endişe günlük yaşam olayları ile ilgilidir. Sıradan yaşam olaylarını değerlendirirken her an bir felaketin olabileceği endişesi içindedirler. Zihni meşgul eden düşünceler kişinin yaşamındaki öncelikli konulara odaklanmasını zorlaştırır.
Kaygı bozukluklarında farmakolojik, psikoterapötik yaklaşımlar ve bunların kombine kullanımıyla etkili sonuçlar alınmaktadır.
.

