Back to Top
 
 

Obsesif Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar

 

f

 

 

 
 
 
 

 

 

Tüm yazılar bilgilendirme amaçlıdır. Tedavi klinik değerlendirme yapıldıktan sonra kişiye özel uygulanmalıdır.

Obsesif Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Obsesyonlar (takıntılar) genellikle kaygıda artışa yol açan, istenmeyen, tekrarlayan, zorla zihne giren düşünce, dürtü ve düşlemlerdir. Kompulsiyonlar (zorlantılar), obsesyonların meydana getirdiği sıkıntıyı gidermeye yönelik katı kurallara bağlı bir şekilde yapılan tekrarlayan davranışlar veya zihinsel eylemlerdir. Çoğunlukla kronik seyreden, kişinin sosyal ve mesleki işlevselliğinde bozulmaya yol açan bir rahatsızlıktır. Erken çocukluk yıllarından itibaren başlayabilir, en sık 18-25 yaş arası görülür. Erkeklerde erken başlangıç daha sıktır. Obsesyonlar daha çok bulaş kirlilik, zarar verme, şüphe, dini cinsel saldırganlık, simetri, düzen şeklinde görülürken, bunları nötralize etmeye ya da korkulan sonuçlarını önlemeye yönelik temizlik, kontrol, tekrarlama, sıralama düzenleme, soru sorma, biriktirme şeklinde kompulsiyonlar görülür. Majör depresyon, panik bozukluk, yaygın anksiyete, özgül fobi, sosyal fobi, travma sonrası stres bozukluğu, alkol kullanım bozukluğu, yeme bozuklukları tabloya eklenebilir. 

.

Beden Dismorfik Bozukluk (Beden Algısı Bozukluğu)

Bu bozukluğa sahip bireyler görünümlerinde algıladıkları bir ya da daha fazla eksiklik veya kusur hakkında sürekli zihinsel meşguliyet yaşarlar. Kusurlar hafif düzeydedir veya başkaları tarafından gözlemlenemez. Görünüşleriyle ilgili endişeleri, kendilerini başkalarıyla karşılaştırmak, aynaya bakmak veya kabul ettikleri kusurlarını kamufle etmeye yönelik kompulsif zihinsel eylem veya davranış içerir. Bu meşguliyet önemli duygusal sıkıntıya neden olur, işlevselliklerini bozar. En yaygın endişeler yüz ve baş bölgesinde belirgindir. Bu kişilerde benlik saygısı düşük, reddedilme duyarlılığı yüksektir.  Depresyon tabloya eşlik edebilir. Plastik cerrahi, dermatoloji kliniklerine sık müracat ederler. Genellikle görünümle ilgili inanç ve ameliyatın kusuru düzelteceğine dair gerçekçi olmayan beklenti oluştururlar. Karşılanmayan beklentileri için öfkelenip yasal yollara başvurabilirler. Farmakolojik tedavi ve teröpatik düzeyde içgörüyü arttırıp yetersizlik duygusuyla çalışılması fayda sağlar.

İstifleme Bozukluğu

Bu bozukluğa sahip bireyler eşyalarını atmak, onlardan ayrılmak konusunda zorluk yaşarlar. Biriktirilen eşyalar değersizdir, genellikle ihtiyaç olur düşüncesiyle çöpe atılamazlar. Eşyalara karşı duygusal bağlılık hissedilir. Eşyalar yavaş yavaş birikir.  Bu durum sıkışıklık, dağınıklık, kişisel bakım yetersizliğine neden olabilir. Yangın, düşme nedeniyle yaralanmalar görülebilir. Obsesif kompulsif bozuklukla beraber görülebilir, başlama yaşı biraz daha geçtir. Yaygın anksiyete bozukluğu ve majör depresyon da tabloya eşlik edebilir. Müdahale edilmediğinde gidişi kronik ve ilerleyicidir.

Trikotillomani (Saç Yolma Bozukluğu)

Saç Yolma Bozukluğu, başkaları tarafından fark edilebilecek düzeyde saç kaybına yol açan, tekrarlayan saç yolma ile karakterize kronik bir rahatsızlıktır. Saç çekmeden önce artan gerilim hissi, saç koparıldıktan sonra rahatlamaya yol açar. Saç koparıldıktan sonra ağıza alınıp yutulabilir. Biriken trikobezoarlar barsak tıkanıklığına sebep olabilir. Davranışı sonlandırmak için çaba gösterilmesine rağmen saç koparma devam eder ve önemli miktarda saç dökülmesi görülür. Obsesif kompulsif bozukluk, duygudurum, anksiyete bozuklukları ile birlikte görülebilir.

Ekskoriasyon (Deri Yolma Bozukluğu)

Bu kişiler lezyonlara neden olacak düzeyde derilerini tekrarlayan şekilde koparırlar. Yolma işlemi en çok yüz bölgesinde görülür, bunu eller, parmaklar, kollar, bacaklar izler. Deri yolmayı azaltma ya da durdurma çabaları sonuçsuz kalır. Yolmadan hemen önce artan gerginlikle yolduktan sonra kısa rahatlama görülür. Rahatlamayı suçluluk duygusu ve utanç izleyebilir. Obsesif kompulsif bozukluk ve beden dismorfik (Algı) Bozukluğu ile birlikte görülebilir. Yine duygudurum ve anksiyete bozuklukları tabloya eşlik edebilir. Kronik seyirlidir ve müdahale edilmezse şiddette dalgalanmalar görülür. Psikiyatrik tanıdan önce kapsamlı bir fizik muayeneyi gerektirir.