Back to Top
 
 

Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar

 

f

 

 

 
 
 
 

 

 

Tüm yazılar bilgilendirme amaçlıdır. Tedavi klinik değerlendirme yapıldıktan sonra kişiye özel uygulanmalıdır.

Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar

Bu bozukluklardan birine sahip olan bireyler stresör ya da travmatik olaya yanıt olarak bazı duygusal ve davranışsal belirtiler gösterirler. Kaza, saldırı, doğal afetler sonucu ciddi yaralanma, ölüm tehdidi, gibi durumlara kendisinin ya da yakınının maruz kalması, ya da böyle bir olaya şahit olma sonucu kişi psikolojik reaksiyonlar ve yaşamı engelleyen psikopatolojik zorlantılar geliştirebilir. Doğal afetlere kıyasla kişiler arası kasıtlı şiddet içeren davranışların travma sonrası stres bozukluğu gelişiminde daha etkili olduğu bulunmuştur. Olayı hatırlamakta güçlük, yoğun istem dışı gelen anılar, travmatik görüntüler, tekrarlayıcı rüyalarla karakterize olayı yeniden yaşantılama, olayı hatırlatan uyaranlardan kaçınma, hissizlik, ilgi kaybı, yoğun kaygı, uykusuzluk, konsantrasyon güçlüğü, her an tetikte olma hali, abartılı irkilme tepkileri görülebilir. Travmatik olay sırasında ortamda bulunan görüntüler, kokular, sesler olayla birlikte kaydedilir, olay sonrasında tekrar karşılaşıldığında benzer korku tepkisi ortaya çıkar.   Belirtiler 3 gün ile 1 ay arasında sürerse akut stres bozukluğu, 1 aydan daha uzun sürerse ve tehdidin ortadan kalkmasına rağmen belirtiler devam ediyor ve güvenlik duygusu yeniden kazanılamıyorsa travma sonrası stres bozukluğu olarak değerlendirilir. Kişinin genetik yapısı, zorluklarla baş etme yeteneği, sosyal desteği, olaya yüklediği anlam, travmanın şiddeti, süresi, temas yakınlığı, daha öncesinde psikiyatrik rahatsızlığının olup olmamasına göre bozukluğun seyri değişebilir. Yaşı çok küçük ya da çok ileri kişilerin baş etme güçlükleri daha fazladır. Psikoterapötik ve farmakolojik yaklaşımlarla bütüncül tedavi önem taşır.

Uyum Bozuklukları

Çevresel koşulların olumsuz etkilerine karşı oluşan psikolojik reaksiyonlardır. Olaya verilen duygusal, davranışşal tepkiler tetikleyici etkenin ağırlığından orantısız derecede fazladır. Boşanma, ilişki sorunları, göç, yeni bir işe başlama ya da işini kaybetme, okula başlama, hastalık, yer değişikliği , çocukların evden ayrılması, emeklilik gibi  yaşam olaylarını izleyen 3 ay içerisinde depresif duygudurum, kaygılı duygudurum, odaklanma güçlükleri, düşük benlik saygısı, şüphecilik, artmış alkol alımı, dürtüsellik, artmış hareketlilik, gerginlik, kendine ve çevresine zarar verme  gibi belirtilerle görülebilir. Stresör etken ortadan kalktıktan sonra 6 ay içerisinde düzelmesi beklenir. Ergenlik döneminde iyileşme erişkine göre daha uzun sürer. Duygudurum bozuklukları, alkol madde kullanımı, kendine zarar verici davranışlar daha sıktır.  Stresörün doğası, kişi için anlamı, kişinin duyarlılığı önemlidir. Kişilik bozukluğu olanlar, fiziksel rahatsızlığı olanlar stresöre daha duyarlı hale gelebilir. Aile içi ilişkiler de duyarlılıkta etkilidir. Stresöre dayanma gücü büyük oranda çocukların ebeveynleriyle olan erken dönem ilişkisinin yapısıyla belirlenir. 

 

.